W dniu 24 października br. w Paryżu odbyła się konferencja pt. „Subsidiarity conference”, na której poruszono problematykę przestrzegania zasad pomocniczości¹ w projektach aktów prawa UE. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli wszystkich państw członkowskich oraz przedstawicieli Komisji Europejskiej. Polskiej delegacji przewodniczył senator Piotr Głowski.

Senator prezentując polskie stanowisko i doświadczenia Senackiej Komisji Spraw Unii Europejskiej zwrócił uwagę, że to jedna z najważniejszych zasad stanowienia prawa dla całej Wspólnoty. W zasadniczy sposób ogranicza możliwości ingerencji administracji europejskiej w prawo krajowe państwa członkowskiego.

W swoim wystąpieniu senator Piotr Głowski zaznaczył: „Mimo niepewności co do dalszego losu Traktatu z Lizbony nie ma przeszkód, aby przy ocenie zasady pomocniczości przeprowadzanej przez parlament opierać się zarówno na obowiązujących zapisach Traktatu o Unii Europejskiej, jak i na warunkach z Traktatu Lizbońskiego. Podstawa dokonywania oceny, która została przewidziana w każdym z tych aktów prawnych jest podobna. Zasadnicza różnica leży w skutkach wydania opinii o niezgodności projektu z zasadą pomocniczości. Traktat z Lizbony pozwoliłby na szczególne zaangażowanie się parlamentów narodowych w kontrolę zasady pomocniczości i co za tym idzie odegranie znaczącej roli w procesie decyzyjnym UE”.

Nie zabrakło także podsumowania związanych z tym problemów, gdyż proces selekcji i wyboru projektu aktu prawnego do kontroli wymaga ustalenia kryteriów, przyjęcia określonych procedur, stworzenia zaplecza eksperckiego. „Dokonując kontroli zasady pomocniczości Komisja Spraw Unii Europejskiej zasięga opinii komisji branżowych, korzysta z ekspertów zewnętrznych. Współpraca ta oraz przygotowanie dodatkowych opinii wymaga czasu. I to jest jeden z podstawowych problemów, z którym zmaga się nasza komisja. Ostatnie badanie projektu dyrektywy w sprawie dyskryminacji przypadło na okres urlopowy - tak więc 8 tygodni, które zapisano w Traktacie z Lizbony w tym przypadku okazało się iluzoryczne” - mówił w czasie konferencji senator.

 

---

[1] Wyrazem zasady pomocniczości w stosunkach międzynarodowych był Traktat o Unii Europejskiej w Maastricht z 1992 roku, na mocy którego określono, że Unia ma prawo działać tylko w interesie wszystkich państw wspólnoty i tylko w takich przypadkach, gdy dany kraj nie jest w stanie samodzielnie zrealizować postawionego zadania.

Proces kontroli przestrzegania zasady pomocniczości powinien dać pozytywne odpowiedzi w zakresie kryteriów: merytorycznych i formalnych.

Kryteria formalne sprowadzają się do następujących pytań:

1.1. Czy Unia ma kompetencje w dziedzinie, której dotyczy badany projekt, i czy nie mają one charakteru wyłącznego?

1.2. Czy tekst projektu zawiera informacje pozwalające na przewidzenie skutków finansowych jego wdrożenia oraz w przypadku dyrektywy – skutków prawnych.?

1.3. Czy Komisja Europejska przeprowadziła szerokie konsultacje?

Kryteria materialne:

2.1. Jakie działania zostały podjęte na poziomie krajowym w celu osiągnięcia tych celów?

2.2. Czy cele projektowanych działań nie mogą zostać osiągnięte w drodze współpracy poszczególnych państw członkowskich?

Na jakich jakościowych i ilościowych kryteriach opiera się ocena Komisji Europejskiej, że cele danych działań lepiej zostaną osiągnięte na poziomie wspólnotowym?