Jak w zgodzie z przyrodą budować autostrady?
Podczas ostatnich posiedzeń Senatu jak zwykle aktywnie pracował senator Piotr Głowski. Współpracując z legislatorami Senatu oraz prawnikami Ministerstwa Środowiska senator zgłosił kilkadziesiąt poprawek do procedowanych ustaw.
Komisja Rolnictwa i Ochrony Środowiska na posiedzeniach w dniach 10 i 17 września bieżącego roku pracowała nad dwiema ustawami - ustawą o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw oraz ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zasadniczym celem obu tych ustaw jest usunięcie naruszeń prawa wspólnotowego, na co od dłuższego czasu wskazywała Komisja Europejska. Nieodległy termin wejścia w życie ustawy zmusił komisję do działań w trybie pilnym. „To są terminy, które zostały gdzieś wcześniej zaniedbane i krótko mówiąc, w tej chwili nadganiamy stracony czas” poinformował na 18. posiedzeniu Senatu Michał Wojtczak, zastępca przewodniczącego Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska.
Większość poprawek zgłoszonych podczas dwóch posiedzeń Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska ma na celu wyeliminowanie ewentualnych wątpliwości interpretacyjnych. Kilka poprawek dotyczyło kwestii merytorycznych, z których najistotniejsze dotyczą obowiązku podania do publicznej wiadomości informacji monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jako obligatoryjnego elementu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o pozwoleniu na budowę, o zatwierdzaniu projektu budowlanego, o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych czy zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Obie ustawy są niezwykle istotne, nie tylko ze względu na zobowiązania Polski i na nieprawidłowości, czy naruszenia prawa unijnego. „Na obie te ustawy czekają potencjalni beneficjenci decyzji i działający już inwestorzy. Zmiany w polskim prawie należy wprowadzić w taki sposób, żeby wszyscy mogli jak najlepiej korzystać ze środków unijnych, wypełniając wymogi stawiane przez Unię Europejską oraz by nigdy nie byli oni narażeni na konieczność zwrotu tych środków. Regulacje pozwolą w lepszy niż dotąd sposób chronić środowisko podczas realizacji poważnych inwestycji, zwłaszcza jeżeli chodzi o inwestycje drogowe” – zwraca uwagę senator Głowski.
„Chciałbym podkreślić, że jest to jedna z pakietu trzech ustaw, które są kluczowe dla budowy infrastruktury, szczególnie autostrad i dróg ekspresowych, szybkich kolei, ze środków Unii Europejskiej. Jest to dla rządu, dla ministra środowiska niezwykle ważne, aby wypełnić uwarunkowania Unii Europejskiej w zakresie ochrony środowiska, które są na bardzo wysokim poziomie. My w 2002 r. w Atenach w traktacie akcesyjnym zobowiązaliśmy się do przyjęcia tego samego systemu prawnego, do przyjęcia tak samo wysoko postawionej poprzeczki. Teraz mamy rok 2008, a to prawo wciąż nie zostało poprawione, wciąż jest ono niezgodne z przepisami unijnymi” poinformował Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska Maciej Trzeciak.
Od kwietnia br. z całej Polski napływały informacje, że niektóre konkursy, na przykład dotyczące regionalnych programów operacyjnych, były wstrzymywane z obawy, że prawo polskie nie jest zgodne założeniami UE. Dlatego tak konieczne było przygotowanie ustawy. Wiele inwestorów z gotowymi wnioskami oczekiwało na pozwolenie na budowę drogi ekspresowej czy autostrady, na wejście w życie tych dwóch regulacji.
Wśród zmian proponowanych w ustawie jest uporządkowanie dotychczasowych przepisów dotyczących trybu wyznaczania obszarów Natura 2000, usprawnienie i uporządkowanie przepisów określających tryb ich wytyczania, a także zmniejszenie kosztów zarządzania tymi obszarami. Wprowadzony ma zostać nowy system planowania ochrony obszarów Natura 2000. Kolejna zmiana to przekazanie dotychczasowych kompetencji wojewody przewidzianych ustawą o ochronie przyrody Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska. Celem ustaw jest również zsynchronizowanie planów zagospodarowania przestrzennego z koniecznością uwzględniania zobowiązań unijnych. Obecnie często istnieje sytuacja, kiedy to uchwalone plany miejscowe nie uwzględniają pewnych wytycznych z Natury 2000.
Zmianie uległo również postępowanie w przypadku ocen oddziaływania na środowisko. W obecnych przepisach jest ono jednoetapowe, a zgodnie z ustaleniami z 2002 r. w Atenach powinno być dwuetapowe. Obecnie, zgodnie z k.p.a., wydanie takiej decyzji środowiskowej trwa sto osiemdziesiąt dni. W wyniku zmian oczekiwanie na decyzję skróci się do stu pięciu dni.
W latach 2007-2013 ze środków unijnych zostanie wykorzystanych w procesach środowiskowych 200 miliardów zł. Będą one potrzebowały obróbki środowiskowej w zakresie formalnym. To jest skala potrzeb i wyzwań, jakie czeka nowe organy.